પોકરણ ગઢમાં પ્રાગટ્ય
ભવ્ય સાંસ્કૃતિક વારસો અને પરંપરા ધરાવતો ભારત દેશ એ વિશ્વનો અતિ પ્રાચીન, પવિત્ર અને મહાન ધર્મપ્રધાન દેશ છે. તે ઘણી વિવિધતા, વિપુલતા અને વિશાળતા ધરાવતો ધર્મક્ષેત્રે ગૌરવવંતા ભૂતકાળની ભવ્ય ગાથા ધરાવતો ધન્ય દેશ છે. મહાપુરુષોએ ધરતીના નવખંડમાં ભારત ખંડને સૌથી કિંમતી મહાન અને પરમ હિતકારી કહ્યો છે. તેને મહામૂલા રત્નોની ખાણ તરીકે બિરદાવ્યો છે.
આ પવિત્ર ભૂમિમાં રત્નસમાન જેવા અને જેટલા મહાપુરુષો પ્રગટ્યા છે તેવા અને તેટલા મહાપુરુષો બીજે ક્યાંય પ્રગટ્યા નથી અને સમયે સમયે પ્રગટ થતાં રહે છે. આ કાયાનગરીમાં પણ ગગનમંડળની ભૂમિકાને મહાપુરુષો ભારતખંડ કહે છે. એ ભૂમિકામાં પ્રકાશિત થઈ અનેક મહાપુરુષોએ વિશ્વને કલ્યાણકારી રાહ ચીંધ્યો છે અને ચીંધતા રહેશે.
આ ભારતભૂમિમાં ભક્તોને આપેલ કોલ કરારના અનુસંધાને ધર્મ અને સંતોની રક્ષા કાજે સત્વગુણી વિષ્ણુ પરમાત્માના અવતારો થયા છે અને થતા રહે છે. આવા કોલ કરારના અનુસંધાને પીપળીધામમાં પ્રગટ દિવ્ય બાવનગજના દેવળમાં પોતાના રાજસિંહાસન પર બીરાજેલ પ્રગટ રણુંજાના રાય પીર રામદેવજી મહારાજનું આ લોકમાં થયેલું આગમન અતિ દિવ્ય અલૌકિક અને પરમ કલ્યાણકારી છે.
પહેલેથી જ વિશ્વની આધ્યાત્મિક શક્તિના કેન્દ્રમાં રહેલા ભારત વર્ષની પશ્ચિમ ધરામાં રાજસ્થાનની ભૂમિ પર મારવાડ પ્રાંત આવેલો છે. પહેલાં ત્યાં પોકરણગઢનું રાજ્ય હતું. એ પોકરણગઢમાં તુંવરકુળના અજમલરાજા રાજ્ય કરતા હતા. આ પ્રદેશમાં ભૈરવો નામના રાક્ષસનો ખૂબ ત્રાસ હતો. તેની તાકાત અને શક્તિ એટલી હતી કે તેણે એ જ્યાં રહેતો હતો તે વિસ્તાર વેરાન કરી નાંખ્યો હતો. બાર બાર ગાઉ સુધી તેની હાક વાગતી હતી. એટલા વિસ્તારમાં માનવ, પશુ, પક્ષી સર્વેનો એ આહાર કરતો અને પરિણામે એ ભૂમિ પર કોઈ રહેતું નહી, રહી શકતું નહીં. સાધુસંતો પણ એના ત્રાસ અને તાપથી મુક્ત રહ્યા ન હતા. સર્વને તે સંકટરૂપ હતો. આથી આ ભૂમિને ભૈરવોના ભયમાંથી ભયમુક્ત કરાવવા સંતો હરદમ પરમાત્માને પ્રાર્થના કરતા હતા.
ઉપરાંત એ સમયમાં વિધર્મી ધર્માંધ શાસકો દ્વારા ધર્માંતર અને વટાળની પ્રવૃત્તિ પણ પાંગરી હતી. આથી સ્વ-ધર્મને જાળવવો, સાચવવો, ટકાવવો મુશ્કેલ હતો. આ સમયે હરેક આત્માનો પોકાર હતો કે, 'પ્રભુ, હવે આપ જલ્દી પધારો, કપરો સમય છે તો વાતાવરણને અનુકૂળ બનાવવા તથા ધર્મ અને સંતોની રક્ષા માટે આપ અવતાર ધારણ કરો....'
પ્રજાનો પોકાર હતો. સાધુસંતો અને સજજનોનો પ્રભુને સાદ હતો. પરમાત્માએ ધર્મકાજે અને સંતોની રક્ષા માટે અવતાર ધારણ કરવાનું વચન આપેલું છે. પોતાના વચન અનુસાર સુપાત્રને નિમિત્ત બનાવી, કોઈ કારણ ઉપસ્થિત કરીને, નિમિત્તનું નિર્માણ કરીને તેઓનું આગમન થતું જોવા મળે છે. એમને આવવાનું હોય, પ્રગટ થવાનું હોય એટલે એ સમયનું વાતાવરણ અને સમય સંજોગ પણ એવા સર્જાઈ જતા હોય છે.
પોકરણગઢના રાજા અજમલજીને કોઈ સંતાન ન હતું. તેમના ધર્મપત્નીનું નામ મીણલદે હતું. બંને ખૂબ ધાર્મિક અને સંસ્કારી હતા. કહેવાય છે કે તેઓ નંદ-જશોદાના અવતાર હતા. ભારતીય સમાજમાં લગ્ન પછી જો ઘણો સમય વ્યતીત થાય અને બાળક ન થાય તો તેને વાંઝીયા કહે છે અને વાંઝીયા હોવું એ જાણે સમાજનો એક પ્રકારનો અપરાધ બની જાય છે. એને વાંઝીયામેણું લાગુ થઈ જાય છે. લોકો તેના શુકન લેતા નથી. લોકો જો શુભકાર્ય માટે પ્રયાણ કરતા હોય અને આવા વાંઝીયા લોકો સામે મળે તો તેને અપશુકન ગણી નિરાશ થાય છે અને મનમાં તેના પ્રત્યે તિરસ્કારની લાગણી પેદા થાય છે.
અજમલરાય પણ એમાંથી બાકાત રહી શક્યા નહી. પ્રજામાં સળવળાટ હતો. જો કે પોતાનો સંસ્કારી રાજા નિઃસંતાન હોવાનું પ્રજાને પણ દુઃખ તો લાગતું હતું. છતાં પણ લોકોમાં અસંતોષ વ્યાપક દેખાતો હતો. પ્રજા કટુવચનો પણ ઉચ્ચારતી. તેમના કોઈ શુકન લેતું નહીં. પ્રજાના અવિવેકી અને અપમાનજનક શબ્દો અજમલજીના કાને પડ્યા. તેમના હૃદયને ખૂબ ઠેસ પહોંચી. મનોમન ખૂબ દુઃખી થયા. ભીતરમાં ખૂબ હતાશા વ્યાપી ગઈ.
તેમણે આનો ઉકેલ અને ઉપાય પોતાના ગુરુ મહારાજને પૂછ્યો. ગુરુ મહારાજે તેમને હૈયાધારણ આપી પ્રેમથી ઉપાય બતાવતા કહ્યું કે, 'તમો દ્વારકાધિશના દર્શને જાવ અને તેમને ગમે તેમ કરીને રીઝવો, જો તમારી શુદ્ધ ભાવના અને ભક્તિ હશે તો એ રીઝશે અને જરૂર આનો રસ્તો સૂચવશે દ્વારકાના નાથ નિવાજશે તો કાર્ય સફળ બનશે અને તમારું વાંઝીયામેણું ટળશે. પછી જેવો તમારો વિશ્વાસ, જેવી તમારી ભાવના અને જેવુ તમારું ભાગ્ય...'
આ વાતચીત અને માર્ગદર્શનના અનુસંધાને અજમલરાયે દર પૂનમે દ્વારકા જવાનું નક્કી કર્યું. હવે વિચાર કરો કે ક્યાં મારવાડ પ્રાંતનું પોકરણગઢ અને ક્યાં દ્વારકા ! એ સમયે વાહનવ્યવહારની આધુનિક સગવડતાના અભાવમાં એ બંને વચ્ચે કેટલું બધું અંતર કહેવાય ! પણ હવે એ અંતર ભાંગી જવાનું હશે કે જેથી તેમને દર પૂનમે દ્વારકા જવાનો સંકલ્પ થયો. દર મહિને આવું લાંબુ અંતર કાપવું એ જમાનામાં કેટલું કઠિન અને મુસીબતરૂપ હશે ! આજે તો ઝડપી વાહનવ્યવહાર એટલો બધો છે કે સવારે જઈને સાંજે પાછા આવી શકાય. જ્યારે એ સમયે તો દિવસો નીકળી જતાં. છતાં એક દૃઢ સંકલ્પ હતો.
તેમણે મનોમન નક્કી કર્યું કે દર પૂનમે જવું અને જો વાંઝીયામેણું ન ટળે તો ત્યાં જ પ્રાણત્યાગ કરવો પણ પોકરણગઢ પાછા ન આવવું.
આમ દર પૂનમે નિયમ મુજબ અજમલરાય દ્વારકાધિશના દર્શને જવા લાગ્યા અને તેમને પોતાનું વાંઝીયામેણું ટાળવા આજીજી કરવા લાગ્યા, પ્રાર્થના કરવા લાગ્યા. દર પૂનમે આ રીતે જઈ તેમણે ઘણાં આંટાફેરા કર્યા પણ તેમાં તેમને કોઈ સફળતા દેખાતી ન હતી અને તેમની જે ધીરજ એ ધીરજનો અંત આવતો હતો. તેમનાથી હવે વધુ સમય આ સહન થઈ શકે તેવું ન હતું. તેમની સહનશીલતાની હદ આવી ગઈ હતી.
હવે એમની ભીતરનો સમય પૂર્ણ થવા આવ્યો હતો. પરમાત્માના આગમનનો સમય હવે સર્જાઈ ચૂક્યો હતો અને એના ફળસ્વરૂપે અજમલજીના હૃદયમાં ખૂબ બેચેની વ્યાપી. તેમણે આખરે સંકલ્પ કર્યો કે હવે આ વખતે એ જો મારી આજીજી ન સાંભળે તો છેવટે ત્યાં પ્રાણત્યાગ કરવો પણ પાછા પોકરણગઢ ન જવું.
આમ મનોમન દૃઢ નિશ્ચય કરી તેઓ પોતાનો દ્વારકાનો આ છેલ્લો ફેરો માની દ્વારકા જવા નીકળ્યા. પૂનમના દિવસે તેઓ દ્વારકાધિશના મંદિરે આવ્યા. દ્વારકાધિશ સન્મુખ જળની ઝારી ભરી ઉભા રહ્યા અને પ્રાર્થના, સ્તુતિ, વંદના કરવા લાગ્યાં. પોતાની ઘણી પ્રાર્થના વિનંતી, ઉત્કંઠા, ભાવ અને પ્રેમ હોવા છતાં દ્વારકાધિશ કંઈ જ સાંભળતા નથી. એ સમયે તેમને મનમાં ખૂબ ક્રોધ પેદા થયો અને તેઓ ખૂબ જ વિહ્વળ બની ગયા. મનમાં એક જ ધ્યેય અને વિચાર હોવાથી ક્રોધ અને આવેશમાં તેમને પોતાનું ભાન ન રહ્યું. ખ્યાલ ન રહ્યો અને 'તમે મારું કેમ કંઈ સાંભળતા નથી...' એમ કહીને દ્વારકાધિશની મૂર્તિ સમક્ષ જળની ભરેલી ઝારીનો છૂટો ઘા કર્યો. આ દૃશ્ય ત્યાં ઉભેલા પૂજારી જોઈ ગયા અને તેઓ ગભરાઈ ગયા. તેમણે તરત જ અજમલજીનો હાથ પકડીને કહ્યું કે, 'આપે આ શું કર્યું ? દ્વારકાધિશ સાથે આવો અવિવેક થાય ?' એ સમયે અકળામણમાંને અકળામણમાં તેમણે જવાબ આપ્યો, 'આમ ન કરું તો શું કરું ? તેઓ મારું કંઈ સાંભળતા જ નથી. મેં કષ્ટ વેઠીને કેટલાંય આંટાફેરા કર્યા છતાં પણ તેઓ મને કોઈ જ જવાબ આપતા નથી...' પૂજારીએ આ માણસને અહીંથી દૂર કરવા યુક્તિ વાપરીને કહ્યું કે, 'અસલ દ્વારકા તો સમુદ્ર મોઝાર છે, તે સાવ સોનાની છે અને ત્યાં પાણીમાં દ્વારકાધિશ બિરાજમાન છે. તમો ત્યાં જાવ તો ત્યાંથી તમારી મનોકામની પૂર્ણ થશે. અહીં તો લોકોની જિજ્ઞાસા અને ઈચ્છા સંતોષવા તેમની મૂર્તિ પધરાવી છે. આથી જો તમે અસલ દ્વારકા જોવા ઈચ્છતા હો અને દ્વારકાધિશના દર્શન કરવા માગંતા હો તો આ દેવળના પાછળના ભાગમાં તે પાણીમાં છે ત્યાં જાવ...' આમ કહીને પુજારીને હાથ દ્વારા નિશાની કરી તે સ્થળ બતાવ્યું. પુજારીની વાત સાંભળી બીજું કંઈપણ વિચાર્યા સિવાય એક જ લવ અને ભાવાવેશમાં અજમલજીએ એ સ્થળ તરફ દોટ મુકી અને નિર્ભયતાપૂર્વક એ સમુદ્રમાં કુદી પડ્યા. પુજારીએ તો આવી કલ્પના પણ નહીં કરી હોય કે ખરેખર આમ બનશે.
પરમાત્મા તો સર્વ શક્તિમાન છે. એક પલમાં તે ધારે તે કરી શકે એવું સામર્થ્ય છે. અજમલજીએ જેવો પાણીમાં ભૂસકો માર્યો કે તરત જ વિષ્ણુરૂપ દ્વારકાધિશને ખ્યાલ આવી ગયો અને એક પલમાં પોતાની માયાવી શક્તિથી અજમલજીને જિજ્ઞાસા અને ઈચ્છાને સંતોષવા સોનાની દ્વારકાનગરી સમુદ્રમાં ખડી કરી દીધી. બધાં જ પ્રકારની સુવિધા અને સુખ સાહ્યબી ખડી કરી દીધી. નગરી જોતાં જ અજમલજી આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. તે ભગવાનના આલીશાન મહેલે આવ્યા અને તેમાં દાખલ થયાં. દાખલ થતાં જોયું તો દ્વારકાધિશ રણછોડરાય હીંચકા પર આરામથી બેઠા હતા.
દ્વારકાધિશના સન્મુખ દર્શન થતાં જ તેઓ તેમના ચરણોમાં નમી પડ્યા. ભાવાવેશમાં આંખમાં અશ્રુ આવ્યા. દ્વારકાના નાથે તેમનો હાથ પકડ્યો અને ઉભા કરી બાથમાં લઈ તેમને પોતાના હીંડોળા ખાટ ઉપર બેસાડ્યા. ખુદ પરમાત્મા જ્યારે હાથ ઝાલે ત્યારે કંઈ બાકી રહે ખરું ! એ માનવી કેટલો ભાગ્યશાળી કહેવાય !
હવે આ સમયે અજમલરાયની દૃષ્ટિ પ્રભુના લલાટ ઉપર ગઈ. તેમણે જોયું તો કપાળે પાટો બાંધેલો હતો. અજમલજીને આશ્ચર્ય થયું. તેમણે પૂછ્યું કે, 'હે નાથ ! આપણા કપાળે પાટો ! શું વાગ્યું છે ?' દ્વારકાધીશે મુખ મલકાવતાં મલકાવતાં મરક મરક હસતાં હસતાં પ્રેમથી કહ્યું કે, 'મારા એક ભક્તે પોતાની મનોકામના સફળ ન થતાં અધીરા થઈને, અકળાઈને મને જળ ભરેલી ઝારી ફટકારી છે. જેથી કપાળમાં થોડું વાગ્યું છે, એટલે પાટો બાંધ્યો છે. હું એ વખતે મૂર્તિમાં જ હતો. પણ પુજારીએ અહીંનું સૂચન કર્યું એટલે મારે એ મંદિરમાંથી મારા ભક્તની આકાંક્ષા સંતોષવા અને દર્શન દેવા અહીં આવવું પડ્યું...
તરત જ અજમલરાયને વિચાર કરતાં યાદ આવ્યું કે એ ઝારી તો પોતે જ ફટકારી હતી. આથી તેમને ખૂબ પસ્તાવો થયો અને રડતાં રડતાં ક્ષમા માંગી. દ્વારકાધિશે અજમલજીને સાંત્વના આપતા અને ભક્તના પ્રેમનું મહત્ત્વ વધારતા કહ્યું કે, 'ચિંતા ફીકર કરશો નહીં, દુઃખી ન થશો. તમે તમારો હાથ પ્રેમથી મારા કપાળે ફેરવી દો એટલે મને મટી જશે...' ભગવાન તો ભક્તના પ્રેમને આધિન હોય છે. અજમલજીએ પ્રેમથી પ્રભુના કપાળે હાથ ફેરવ્યો. હાથ ફરતાં જ પરમાત્માએ પાટો છોડી નાંખ્યો અને જોયું તો ઈજાના કોઈ ચિહ્નો દેખાતાં ન હતા.
પરમાત્મા તો બધુ જ જાણતા હતા અને જાણતા જ હોય છે. પણ એ માનવ સહજ ચેષ્ટાને અપનાવતા હોય છે. તેમને અજમલજીને આ ખાતરી કરાવવા અને સત્યતા નક્કી કરાવવા આવું નાટક કરી પાટો બાંધેલો.
ત્યારબાદ દ્વારકાધીશે તેમને પૂછ્યું કે, 'બોલો શા માટે પધાર્યા છો ?' અજમલજીએ પોતાની મનોવ્યથા રજૂ કરતાં જવાબ આપ્યો કે, 'હે ચૌદ લોકના નાથ ! મારે બાળક નથી. હું નિઃસંતાન છું મારી પ્રજાના અવિવેકી અને અપમાનજનક શબ્દો સહન થતાં નથી. તો કૃપા કરી આપ મારું વાંઝીયામેણું ટાળો...'
અજમલરાયના આજીજીભર્યા શબ્દો સાંભળતા દ્વારકાધીશે તેમને ધીરજ આપીને વચન આપતા કહ્યું કે, 'જાવ તમારે ત્યાં એક વર્ષ પછી પુત્ર જન્મ થશે. તેનું નામ તમે વડા વીરમદે રાખજો. બસ આટલું યાદ રાખજો...'
આ વાત સાંભળતા આપેલા વચનના શબ્દો પર તેમને તરત વિચાર આવ્યો. રાજા હોય એટલે બુદ્ધિનું પરાક્રમ પણ હોય. તેમણે વડા વીરમદે આ શબ્દનો વિચાર કર્યો. તેમને થયું કે જો વડા તો છોટા કોણ ? તેમણે પોતાની મૂંઝવણ અને શંકા દૂર કરવા તરત જ દ્વારકાધીશને કહ્યું, 'પ્રભુ, વડા વીરમદે તો છોટા કોણ ?' આથી દ્વારકાધીશ બીજું વચન આપતા કહ્યું કે, 'જ્યારે વડા વીરમદે સવા મહિનાના થશે ત્યારે હું પોતે સ્વયં ઈચ્છાથી ત્યાં પધારીશ અને પારણામાં પોઢીશ. એની નિશાની તરીકે એ ઓરડામાં કંકુના કુમ કુમ પગલાં પડશે. જો કુમકુમ પગલાં દેખાય તો માનજો કે ખુદ દ્વારકાધીશ પોતે પધાર્યા છે. તમે મારું નામ રામદે રાખજો...'
હવે અહીં પ્રશ્ન એ છે કે એક પુરૂષે અજમલજીને બે વચન શા માટે આપ્યો ? શું એક જ પુત્રથી વાંઝીયામેણું ન ટળી શકે ? આ બાબત એમનાથી કંઈ અજાણી હશે ! અને બીજું કે પોતે સામે ચાલીને અજમલજીને ત્યાં પધારવાનું બીજું વચન આપીને સ્વ-ઈચ્છાએ અજમલજી સાથે વચનથી બંધાયા છે. એમને અજમલજીએ વચનથી બાંધ્યા નથી, પણ ખુદ બંધાયા છે. તો પછી વીરમદે કોણ ? માનવકક્ષાની વ્યક્તિ આ બાબતનો નિર્ણય લઈ શકે નહીં.
આ બાબતને અકળ કળા કહેવાય. આ બાબત ખૂબ ભેદી છે અને એના ભેદને મહાપુરુષો જાણતાં હોય છે. વર્ષો વીતી જાય તો પણ બીજો કોઈને આનો ખ્યાલ આવી શકે તેમ નથી. વાણીરૂપી ટંકશાળી નાણું ભરપૂર છે, પણ માલમી તેને જાણી શકે છે. જ્યારે વ્યાપક શક્તિનું અનુસંધાન થાય છે ત્યારે આવી ઘટના નિર્માણ પામે છે.
મહાપુરુષો ધર્મની મરજાદા રાખીને જ્ઞાન કરતાં હોય છે. વેદનીતિ, ધર્મનીતિ, રાજનીતિ અને ન્યાયનીતિ આ ચારેયને બરાબર જાળવીને જ વાત રજૂ કરાય. એમની જ્ઞાનની વાર્તા અધિકારી પુરુષો માટે જ હોય છે. સંતપુરુષો વેદની મર્યાદા જાળવીને જ વાત કરતાં હોય છે.
અજમલજીને ચૌદ લોકના નાથે પુત્ર તરીકે પધારવાનું વચન આપ્યું. અજમલજીના હૃદયમાં અત્યંત ઉમાવો થાય છે. આનંદવિભોર બની જાય છે. હવે તેમને વિચાર આવે છે કે આ પાણીમાંથી બહાર કેવી રીતે નીકળવું ? દ્વારકાધીશે તેમની મનોદશાને સમજીને કહ્યું કે, 'તમે જેને ઝારી ફટકારી છે તેનું ધ્યાન ધરો તો તમે જ્યાંથી આવ્યા ત્યાં પહોંચી જશો. જ્યાંના ત્યાં પહોંચી જશો...'
દ્વારકાધીશના શબ્દોને અમલમાં મૂકી તેમણે દ્વારકાધીશની એ મૂર્તિનું આંખો મીંચી ધ્યાન ધર્યું. થોડીવારમાં જ તેઓએ જોયું તો પોતે પાણીની બહાર કિનારે બેઠેલા હતા. પરમાત્માની અજાયબ શક્તિનો તેમને અનુભવ થયો. તેમણે જે જોયેલું તે ચિત્તમા રમે છે. એ બાબત ચિત્તમાંથી અળગી થતી નથી. હૃદયમાં આનંદનું વાતાવરણ છે.
દ્વારકાધીશનું વચન મેળવીને મંદિરમાં દર્શન કરી તેઓ પોકરણગઢ આવ્યા. તેમણે મીણલદે ને વાત કરતાં કહ્યું કે, 'આ વખતે મને ખુદ દ્વારકાધીશના દિદાર થયા. તેમણે વચન આપ્યું છે કે આપણું વાંઝીયામેણું ભાંગશે. આપણે ઘેર પુત્ર જન્મ થતાં પારણું બંધાશે...'
આ વાત સાંભળી મીણલદે અતિ હર્ષ પામ્યા. આ પછી તેમનો સમય આનંદ કિલ્લોલ અને પ્રભુભક્તિમાં પસાર થવા લાગ્યો. વચનના અનુસંધાને મીણલદેને સારા દિવસો દૃષ્ટિગોચર થયા. નગરમાં પણ આ શુભ સમાચાર પ્રસરતા લોકોમાં આનંદ વરતાવા લાગ્યો. ત્યારબાદ પરમાત્માના દીધેલ વચન અનુસાર બરાબર એક વર્ષે મીણલદેની પવિત્ર કૂખે પુત્ર રત્નની પ્રાપ્તિ થઈ. આ મંગલ સમાચાર વાયુવેગે પોકરણગઢ અને આજુબાજુના વિસ્તારમાં પ્રસરી ગયા. પ્રજાજનોમાં અત્યંત ઉલ્લાસનું મોજું ફરી વળ્યું. નગરમાં મંગળગીતો ગવાવા માંડ્યા. લોકોએ રાજકુમારનો જન્મ થતાં એ પ્રસંગની રાજ્યના એક મહાન ઉત્સવ તરીકે ઉજવણી કરી. રાજમહેલમાં પણ મંગળ વર્તાઈ રહેલ છે. અજમલજીએ પુત્ર જન્મની ખુશાલીમાં નગરમાં ખારેક વહેંચી. આ પુત્રનું નામ દ્વારકાધીશે સૂચવ્યા મુજબ વીરમદે રાખવામાં આવ્યું.
વીરમદેનો જન્મ થતાં અજમલરાયનું કાળી ટીલી સમાન વાંઝીયામેણું ભાગ્યું. આમને આમ આનંદ કિલ્લોલમાં સમય પસાર થવા લાગ્યો. વીરમદેના જન્મને સવા મહિનો થયો ત્યારે દ્વારકાધીશ, ચૌદલોકના નાથ, ખુદ પરમાત્મા પોતે પોતાના વચન અનુસાર બાળ સ્વરૂપે પધાર્યા અને વીરમદેના પારણામાં તેમની બાજુમાં આવીને પોઢ્યા. આ વખતે માતા મીણલ દે કંઈક કામસર બહાર ગયેલા અને રાજભોગ માટે ચૂલા ઉપર દેગ મૂકેલી.
દેગ ઉકળતાં તેમાં રહેલું દૂધ ઉભરાવા માંડ્યું. એ સમયે ત્યાં કોઈ હાજર ન હતું. આથી પારણામાં આવીને પોઢેલ બાળસ્વરૂપી દ્વારકાધીશે પોતાનો હાથ પારણાંથી લંબાવીને એ ઉકળતી દેગ ચૂલા ઉપરથી નીચે ઉતારી દીધી. આ રીતે પોતાના દિવ્ય આગમનનો સંકેત અને પરચો આપી દીધો. તેઓ જ્યારથી પારણે આવીને પોઢ્યા ત્યારથી તેમની આંતરિક શક્તિનો પ્રકાશ, પ્રભાવ અને તાકાત ફેલાવા લાગ્યા.
થોડીવાર બાદ મીણલદેને અચાનક યાદ આવ્યું કે પોતે ચૂલા ઉપર દેગ મુકીને આવ્યા છે અને ઉતારવી ભૂલી ગયા છે. આથી તેઓ ઉતાવળે-ઉતાવળે એ ઓરડામાં આવ્યા. આવતા જ તેમના આશ્ચર્યનો કોઈ પાર ન રહ્યો. તેમણે ઉકળતી દેગ ચૂલા ઉપરથી નીચે ઉતારેલી જોઈ. તેમને ખૂબ નવાઈ લાગી. એ વખતે બાળ સ્વરૂપી પ્રભુએ વીરમદેને લાત મારી એટલે વીરમદે રડવા લાગ્યા. રડતા વીરમદેને હીંચકો નાંખવા મીણલદે પારણા પાસે આવ્યા. તેમણે જોયું તો પારણામાં બે બાળકો સૂતાં છે. તેમને ઘણી નવાઈ લાગી કે એકમાં બે કેમ ? આ બીજું બાળક કોણ ? આમ વિચાર કરે છે ત્યાં તેમણે જોયું તો ઓરડામાં કંકુના કુમકુમ પગલાં પડેલા દેખાયા. આથી તેઓને મનમાં ગભરામણ થઈ કે આ શું ?
તેમણે અજમલજીને આ ખબર પહોંચાડવા દાસીઓને મોકલી. સમાચાર સાંભળતાં જ અજમલજી ત્યાં આવ્યા. મીણલદે એ કહ્યું કે, 'આ વીરમદેના પારણામાં આ તેજસ્વી બાળક ક્યાંથી આવીને પોઢી ગયું ? ઉપરાંત આખા ઓરડામાં કંકુના કુમકુમ પગલા દેખાય છે તો મને આમાં કંઈક વહેમ જાય છે અને કૌતુક સર્જાયુ હોય એમ લાગે છે. તેથી ગભરામણ થાય છે.'
પારણીયામાં બીજા બાળકને જોતાં જ અજમલરાયને દ્વારકાધીશના વચનની યાદ તાજી થઈ. તેમની આંખો હર્ષથી ભીની બની. તેમણે ખૂબ પ્રેમ અને પૂજ્યભાવથી એ બાળકના ચરણને ચુંબન કર્યું અને સૌ પ્રથમવાર 'રામદે' એવા શબ્દનો ઉચ્ચાર કરીને બોલાવ્યા. દ્વારકાધીશે એમ કહ્યું ન હતું કે હું પીર રામદે તરીકે જન્મ લઈશ. પણ હું સવા મહિને પારણામાં આવીને પોઢું ત્યારે રામદે નામ રાખજો એમ કહ્યું હતું અને આ શબ્દ પરંપરાનો છે.
મીણલદેને આમાં કાંઈ જ સમજ ન પડી. તેઓ આશ્ચર્યથી આ દૃશ્ય જોઈ જ રહ્યા. તેમણે અજમલજીને કહ્યું કે, 'તમારી આ ચેષ્ટા અને વાતને હું સમજતી નથી. તો શું હકીકત છે તે મને જણાવો...'
અજમલરાયે આજ સુધી પોતાના હૃદયમાં સંઘરી રાખેલી અને યાદ તાજી થતાં એ રહસ્ય ખુલ્લું કરતા જણાવ્યું કે, 'વીરમદે પછી સવા મહિને પારણામાં આવીને પોઢ્યા છે તે ખુદ દ્વારકાધીશ પોતે છે. તેઓ સ્વઈચ્છાથી આવીને પોઢ્યા છે. આપણા ઉત્તમ ભાગ્ય છે કે આપણે ઘેર ચૌદલોકના નાથ પધાર્યા છે. તેમણે દ્વારકામાં મને દર્શન આપીને વચન આપેલું કે હું તમારે ત્યાં પધારીશ અને ત્યારે કંકુના કુમકુમ પગલાં પડશે. આ કંકુના કુમ કુમ પગલાં એ તેમણે આપેલ નિશાની છે. મેં આ બાબત આજ સુધી તમારાથી છૂપાવી રાખી હતી. એ આપણું આંગણું પાવન કરવા અને આપણો જન્મારો સફળ બનાવવા પધાર્યા છે. તો હવે તમે આ વાત કોઈને પણ કહેશો નહી અને મર્યાદાનું પાલન કરીને તેમને આપણા પ્રાણ સમાન સાચવવા એ આપણી ફરજ છે.
આ શબ્દો સાંભળતાં મીણલદે અતિ આનંદ પામ્યા અને તેમના નેત્રમાંથી પ્રેમના આંસુ ઢળી પડ્યા. તેમણે એ બાળકને લઈ ખૂબ પ્રેમ દાખવ્યો અને બોલ્યા કે, 'વાહ પ્રભુ ! એક રાંકના ઘેર પધાર્યા. અમે ભલે રાજવી છીએ. છતાં રાંક છીએ. કારણ કે અમારા મુખારવિંદના દિદાર કરવા આ પ્રજા ખુશી ન હતી. અમારા કોઈ શુકન લેતું નહતું. અમારી કોઈ કિંમત ન હતી. આજે અમારા ખૂબ ધન્ય ભાગ્ય છે કે અમ રાંક ઉપર રહેમ કરી અને પધારીને કૃપા કરી...'
આ સમયે રામદેવજી મહારાજે વાણી ઉચ્ચારી કે, 'હવે તમારું કામ પરિપૂર્ણ બની ગયું. જીવન ધન્ય બની ગયું. હવે તમારે પરલોક માટે કંઈ કાર્યવાહી કરવાની જરૂર નથી. કારણ કે અમે બંને બાંધવા આપને ત્યાં પધાર્યા છીએ. પૂર્વની કોઈ ગ્રંથીથી આ શક્ય બન્યું હશે કે જેથી અમારે સામે પગલે તમારે ત્યાં આવવું પડ્યું. તમારા ખૂબ ધન્ય ભાગ્ય છે. હવે કંઈપણ ચિંતા ફીકર કરશો નહી અને મોજ કરો...'
આ વાત પણ કેટલી સચોટ અને સત્ય છે. ખુદ પરમાત્મા સામે ચાલીને જેના ઘેર પધારે તેને કોઈ ફીકર હોય ખરી ! તેને કોઈ વાતની કંઈ કમી હોય ખરી ! તેને પોતાના આત્મકલ્યાણ માટે કંઈ કરવાનું બાકી રહે ખરું !
પીર રામદેવજીના મુખેથી ઉચ્ચારેલ શબ્દો સાંભળીને અજમલજીએ મીણલદેને કહ્યું કે, "હવે મૌન રહેવાની જરૂર છે. હવે તો બસ એટલું જ મનમાં રાખવાનું કે આપણે ત્યાં ચૌદલોકના નાથ પુત્રરૂપે પધાર્યા છે અને આપણા મનની ભીડ ભાંગી છે...'
ભક્ત બોડાણાજીએ હાથમાં તુલસી વાવીને દ્વારકાના ઘણા આંટાફેરા કર્યા ત્યારે માંડમાંડ મેળ પડેલો અને દ્વારકાથી ડાકોર પધાર્યા હતા. એ રીતે અજમલજીએ પણ પોતાની મનવાંછિત ઈચ્છા પરિપૂર્ણ કરવા સામાન્ય માનવીની જેમ જ દ્વારકાના ફેરા કરેલા ત્યારે ચૌદ લોકના નાથ પધાર્યા.
આમ, સંતોનો અને હજારો આત્માઓનો પોકાર સાંભળી ભૈરવોનો ત્રાસ દૂર કરવા તથા ધર્મ અને સંતોના રક્ષણ માટે અજમલજીના વાંઝીયામેણાને નિમિત્ત બનાવી તેમને ત્યાં પીર રામદેવ તરીકે પોતે પધાર્યા. અજમલરાય માટે વાંઝીયામેણાની બાબત ખરાબ હતી પણ એ મહેણું તેમને લાભદાયી નીવડ્યું, આશીર્વાદરૂપ બન્યું. બાબત ખરાબ પણ પરિણામ ઉત્તમ. માણસ માટે ઘણીવાર ખરાબ કે આફતરૂપ બાબત દેખાતી હોય છતાં એવું પણ બની શકે કે એની પાછળ સારું પણ રહેલું હોય.